EBC, jako instytucja przywiązująca dużą wagę do ochrony środowiska, podejmuje wysiłki na rzecz racjonalnego korzystania z surowców naturalnych oraz ochrony środowiska naturalnego i zdrowia ludzkiego w trakcie produkcji i wprowadzania do obiegu banknotów euro.
EBC dokonał oceny wpływu banknotów euro na środowisko naturalne już w 2003 r. Celem badania było m.in. ustalenie, czy produkcję banknotów jak i gotowe banknoty można uczynić bardziej przyjaznymi dla środowiska. Ponieważ banknoty euro są w codziennym użytku, porównano je z dwiema innymi czynnościami wykonywanymi każdego dnia: jazdą samochodem i zapaleniem żarówki o mocy 60W.
Ocena wykazała, że wpływ banknotów euro na środowisko w trakcie ich całego cyklu życia jest równoważny przejechaniu samochodem odcinka o długości kilometra lub zapaleniu żarówki 60W na pół dnia przez każdego Europejczyka.
Badanie przeprowadzono zgodnie z międzynarodową normą ISO 14040 nn. Objęło ono cały cykl życia banknotów – od produkcji, przez magazynowanie i obieg, aż po utylizację.
W ocenie uwzględniono dane na temat procesu produkcyjnego uzyskane od 31 dostawców banknotów euro, jak również szczegółowe dane na temat wykorzystywanych surowców oraz informacje źródłowe dotyczące standardowych procesów, takich jak produkcja energii elektrycznej czy transport, pochodzące głównie z bazy danych Ecoinvent 2000. Za podstawę przyjęto ilość banknotów wyprodukowanych ogółem w 2003 r. – ok. trzech miliardów sztuk we wszystkich nominałach (ważących ok. 2500 ton).
powrót na górę stronyBanknoty euro są bezpieczne w użyciu – wyniki niezależnych badań potwierdzają, że banknoty euro spełniają wszelkie wymogi zawarte w uregulowaniach unijnych co do obecności wybranych substancji chemicznych. Zawartość żadnej z substancji nie przekroczyła dopuszczalnego poziomu.
Jeszcze przed wprowadzeniem do obiegu w styczniu 2002 r. banknoty euro poddano testom na toksyczność ostrą doustną, podrażnienia skórne i genotoksyczność. Wobec braku szczegółowych uregulowań mających zastosowanie do banknotów testy przeprowadzono zgodnie z normą ISO 10993 – część 3. Wyniki potwierdziły, że banknoty euro nie wywołują żadnego z problemów zdrowotnych wymienionych powyżej.
EBC dokonał też oceny ogólnych zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa związanych z produkcją i używaniem banknotów euro. Szeroko zakrojone badania laboratoryjne przeprowadzone na próbkach reprezentatywnych nie wykazały obecności wielu niebezpiecznych substancji w banknotach euro. Nie ma też dowodów na występowanie niewielkich ilości takich substancji, które jednak przekraczałyby wartości dopuszczalne dla artykułów spożywczych lub innych produktów codziennego użytku będących w bezpośrednim kontakcie z ludzkim ciałem.
Począwszy od 2001 r. Eurosystem otrzymywał pytania dotyczące obecności różnych substancji w banknotach euro (szczegółowe informacje przedstawiono poniżej). We wszystkich przypadkach zawartość danej substacji była na tyle minimalna, że nie stanowiła zagrożenia dla zdrowia lub jej obecność w ogóle nie została stwierdzona.
W lutym 2002 r. na łamach niemieckiego czasopisma „Ökotest” ukazał się artykuł na temat obecności następujących organotyn w banknotach euro:
Tributylocyna (TBT) jest stosowana w wielu produktach codziennego użytku, m.in. jako stabilizator w opakowaniach plastikowych. W wysokich stężeniach uważana jest za toksyczną. Tolerowana dzienna dawka TBT wynosi 0,25 mikrograma na kilogram wagi ciała. Aby osiągnąć taką wielkość spożycia, osoba ważąca 75 kg musiałaby zjadać codziennie kilka tysięcy banknotów przez całe życie. Choć taki scenariusz jest mało prawdopodobny, w 2002 r. EBC postanowił zaprzestać wykorzystywania surowców zawierających TBT do produkcji banknotów euro, aby nie dawać społeczeństwu powodów do obaw.
W 2003 r. w prasie ukazały się informacje, że banknoty euro drukuje się na papierze o dużej zawartości włókien bawełny modyfikowanej genetycznie.
Banknoty euro są drukowane na papierze wytwarzanym w 100% z celulozy. Włókna bawełniane używane do produkcji banknotów niczym nie różnią się od tych, z których wytwarza się tkaniny wykorzystywane do produkcji odzieży. Wszystkie papiernie uczestniczące w produkcji papieru, z którego wykonane są banknoty euro, wykorzystują jako surowiec wyczeski włókna bawełnianego. Wyczeski kupuje się na zasadach wolnorynkowych bezpośrednio od producentów tekstyliów jako odpady włókiennicze lub od przedsiębiorstw zajmujących się zbiórką lub sprzedażą odpadów tekstylnych. Jest zatem możliwe, że surowiec używany do produkcji papieru banknotowego – podobnie jak te stosowane w przemyśle włókienniczym – zawiera włókna bawełny modyfikowanej genetycznie.
Proces produkcji papieru, z którego wykonane są banknoty euro, obejmuje kilka etapów obróbki chemicznej i fizycznej, w trakcie których eliminuje się białka modyfikowane genetycznie. Szczegółowe badania laboratoryjne wykazały, że papier banknotowy nie zawiera śladów substancji modyfikowanych genetycznie.
W 2003 r. do jednego z krajowych banków centralnych Eurosystemu zwrócono się z pytaniem w sprawie ewentualnej reakcji alergicznej na kalafonię, substancję rzekomo występującą w banknotach euro. Kalafonia jest powszechnie stosowana w celu polepszenia jakości druku na papierze piśmiennym i drukarskim. Późniejsze testy laboratoryjne potwierdziły, że kalafonia nie występuje w banknotach euro.
W 2005 r. do jednego z krajowych banków centralnych Eurosystemu zwrócono się z pytaniem w sprawie ewentualnej reakcji alergicznej na parafenylenodiaminę występującą w banknotach euro. Parafenylenodiamina stosowana jest między innymi jako barwnik w preparatach do farbowania włosów.
Późniejsze testy laboratoryjne wykazały, że maksymalna zawartość parafenylenodiaminy w banknotach euro wynosi 0,182 miligrama na kilogram, co stanowi 1/300.000 maksymalnej zawartości dozwolonej w prawie unijnym mającej zastosowanie do kosmetyków. Zdaniem ekspertów, do których zwrócono się o opinię w tej sprawie, tak niewielka ilość substancji wyklucza jej negatywny wpływ na zdrowie użytkowników banknotów.
W 2006 r. do jednego z krajowych banków centralnych Eurosystemu zwrócono się z pytaniem w sprawie ewentualnej reakcji alergicznej na glutaral (dialdehyd glutarowy) rzekomo obecny w banknotach euro. Dialdehyd glutarowy jest stosowany jako środek odkażający oraz konserwujący. Banknoty euro poddano szczegółowym badaniom, które nie wykazały obecności glutaralu.
W 2002 r. do EBC zwrócono się z pytaniem w sprawie ewentualnej reakcji alergicznej na siarczan niklu obecny w banknotach euro.
Ze względu na strukturę chemiczną niklu i jego pochodnych badanie na obecność siarczanu niklu jest bardzo utrudnione. Z tego powodu przeanalizowano zawartość niklu ogółem oraz jego związków. Łączna zawartość w banknotach, które nie weszły jeszcze do obiegu, wynosiła 2,4 miligrama na kilogram banknotów. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ustaliła tolerowaną dzienną dawkę niklu na poziomie 0,005 miligrama na kilogram wagi ciała. Zgodnie z tymi ostrożnymi szacunkami osoba ważąca 75 kilogramów mogłaby spożywać ponad 100 banknotów euro dziennie, nie narażając się na przekroczenie dawki tolerowanej.
powrót na górę stronyW ramach kolejnych działań na rzecz ochrony środowiska EBC prowadzi obecnie prace nad utworzeniem dwóch systemów monitoringu dla Eurosystemu. Pierwszym z nich jest system zarządzania środowiskowego oparty na normie ISO 14001, obejmujący cały łańcuch dostaw. EBC współpracuje w tym zakresie z producentami banknotów. Drugi system obejmie zagrożenia zdrowia i bezpieczeństwa związane z produkcją i używaniem banknotów euro. Także ten system będzie opierał się na powszechnie uznanych normach międzynarodowych. Obydwa systemy staną się w pełni operacyjne w papierniach i drukarniach najpóźniej do roku 2010.
Instalacja systemów monitoringu ma funkcję zapobiegawczą. Systemy wykorzystują najnowsze osiągnięcia w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego i zdrowia ludzkiego oraz są rodzajem gwarancji, że banknoty euro będą nadal spełniać wszelkie stosowne normy.
powrót na górę strony
