Vanaf het begin mocht elk land van het eurogebied één keer per jaar een herdenkingsmunt van € 2 uitgeven. Sinds juli 2012 mag elk land twee herdenkingsmunten per jaar uitgeven. Deze munten hebben dezelfde kenmerken en eigenschappen en dezelfde gemeenschappelijke zijde als de gewone munten van € 2. Wat de munten onderscheidt, is hun herdenkingsontwerp op de nationale zijde. Alleen de munt van € 2 kan worden gebruikt voor herdenkingsmunten. Zij zijn wettig betaalmiddel in het hele eurogebied. Dit betekent dat zij net als iedere andere euromunt kunnen worden gebruikt en moeten worden geaccepteerd.
De meeste van deze munten herdenken historische gebeurtenissen of vestigen de aandacht op actuele gebeurtenissen van historische betekenis. De allereerste herdenkingsmunt van € 2 werd in 2004 uitgegeven door Griekenland ter gelegenheid van de Olympische Spelen in Athene.
Het ontwerpen en uitgeven van munten valt onder de bevoegdheid van de afzonderlijke landen van het eurogebied. De enige taak van de ECB bij de uitgifte van herdenkingsmunten, maar ook van alle andere munten, is het goedkeuren van de maximale hoeveelheid munten die de afzonderlijke landen kunnen uitgeven.
Nieuwe gemeenschappelijke herdenkingsmunt in 2012
Burgers en inwoners van het eurogebied kozen het winnende ontwerp voor de nieuwe euromunt, die door alle landen van het eurogebied gezamenlijk is uitgegeven om te herdenken dat het in januari 2012 tien jaar geleden was dat de eurobankbiljetten en euromunten zijn ingevoerd. Op het web konden zij stemmen op een van de vijf ontwerpen die door een beroepsjury waren geselecteerd. De ontwerpen waren ingezonden voor een ontwerpwedstrijd waaraan burgers uit alle landen van het eurogebied konden deelnemen.
Het winnende ontwerp symboliseert de manier waarop de euro in de afgelopen tien jaar een munt van mondiaal belang is geworden, maar ook de rol ervan in het dagelijks leven. Verschillende aspecten daarvan zijn afgebeeld: mensen (een gezin van vier), handel (een schip), industrie (een fabriek) en energie (windkrachtcentrales).
De munt is een ontwerp van Helmut Andexlinger, een beroepsontwerper werkzaam bij de Oostenrijkse munt.
Tot dusver hebben de eurolanden drie keer gezamenlijk een herdenkingsmunt uitgegeven: de eerste, in maart 2007, om te herdenken dat het 50 jaar geleden was dat het Verdrag van Rome werd gesloten, de tweede, in januari 2009, om het tienjarig bestaan van de Economische en Monetaire Unie te vieren, en de derde, in januari 2012, ter herdenking van tien jaar eurobankbiljetten en euromunten.
In de regel mag elk euroland slechts twee herdenkingsmunten van € 2 per jaar uitgeven. In uitzonderlijke gevallen is het hun toegestaan een derde munt uit te geven, mits de munt gezamenlijk wordt uitgegeven en een gebeurtenis herdenkt die voor het gehele eurogebied van belang is.
Deze munten hebben een gemeenschappelijk ontwerp op de nationale zijde, waarin de naam van het uitgevende land en de te herdenken gebeurtenis in een of meer (lands)talen is aangegeven.
In tegenstelling tot bankbiljetten vallen euromunten nog steeds onder de bevoegdheid van de lidstaten en niet onder die van de ECB. Indien een land van het eurogebied van plan is herdenkingsmunt van € 2 uit te geven, dient het de Europese Commissie daarvan in kennis te stellen. De ECB hoeft niet te worden ingelicht. De Commissie publiceert de informatie in het meertalige Publicatieblad van de Europese Unie (C-serie).
Het Publicatieblad is de gezaghebbende bron op basis waarvan de ECB haar website over de euromunten bijwerkt. Het doorgeven van informatie, de vertaling in 22 talen en de publicatie ervan neemt enige tijd in beslag. De muntenpagina's op de website van de ECB kunnen daarom niet altijd zo vlot worden bijgewerkt als gebruikers zouden willen.
Als de ECB ervan op de hoogte is dat een euromunt wordt uitgegeven voordat dit in het Publicatieblad is bekendgemaakt, wordt alleen een afbeelding op de website geplaatst, vergezeld van een korte verklaring dat de ECB in afwachting is van gegevens van de Europese Commissie.
